Quan niệm trong phong thủy thì cho rằng bàn thờ gia tiên chính là nơi linh khí quy tụ, là chỗ để người trên dương thế liên hệ với người đã khuất. Từ đó có thể thấy, khí trường của ban thờ ảnh hưởng rất lớn đến người trong nhà. Ban thờ gia tiên sắp đặt đúng cách không chỉ khiến người đã khuất an định mà ở lại coi sóc phù hộ gia đình, nên đặt bàn thờ gia tiên ở đâu cũng có những quy tắc nhất định.

Không nên đặt bàn thờ ngược hướng nhà

Nếu đặt bàn thờ gia tiên ngược với hướng nhà có thể gây âm dương tương phản, dễ gây bất trắc, nô bộc phản bội hoặc con cái không hiếu thuận, tài vận và gia vận bị ảnh hưởng, hoặc nghiêm trọng hơn là không có được con nối dõi.

Theo phong thủy, đặt bàn thờ cần phải “tọa cát hướng cát” tức là nằm ở vị trí tốt và nhìn ra hướng tốt so với tuổi của gia chủ. Cần phải xem hướng bàn thờ hợp tuổi chuẩn phong thủy.

Thế nên cần đặt hướng bàn thờ căn cứ với mệnh gia chủ: tức là gia chủ mệnh Đông tứ trạch sẽ đặt bàn thờ hướng vào một trong các hướng Khảm, Tốn, Chấn, Ly. Nếu là mệnh Tây thì bàn thờ phải hướng vào Đoài, Càn, Cấn, Khôn.

Bên cạnh đó cần chú ý một số điều sau:

– Không đặt bàn thờ nhìn ra hướng Ngũ quỷ: Đông Bắc, hướng Tây Nam.

– Không đặt bàn thờ ở hướng Tây Nam nhìn ra hướng Đông Bắc.

– Không đặt bàn thờ ở Đông Bắc nhìn hướng Tây Nam.

Ban thờ thần phật thì nên đặt ở hướng chính hoặc quay bên trái, bên phải. Ban thờ gia tiên tốt nhất nên đặt ở tầng một, gian chính giữa nhà, quay ra cửa lớn để khi vừa mở cửa vào đã nhìn thấy gia tiên, tiện bề chăm sóc.

Không đặt bàn thờ ở lối đi lại

Vị trí đặt bàn thờ gia tiên phải là nơi yên tĩnh, thanh tịnh, do đó, gia chủ cũng không nên đặt bàn thờ gần lối đi lại. Nếu đặt tại lối đi lại sẽ mất đi sự thanh tịnh nơi bàn thờ và làm gia đình ít có may mắn, tài lộc.

Tránh kê bàn thờ có hướng trực tiếp với cửa ra vào

Theo phong thủy bàn thờ, nếu đặt bàn thờ hướng trực tiếp với cửa ra vào sẽ làm thoát khí khiến chủ nhà không gặp may mắn, làm mất khí lành. Trong trường hợp diện tích ngôi nhà khiêm tốn, bàn thờ nhìn thẳng với lối cửa vào hoặc đặt tại vị trí mà nhiều người quan sát và nhòm ngó thấy, cần phải làm rèm che lại phía trước và hai bên.

Tránh kê bàn thờ gần nhà tắm, nhà vệ sinh

Ai cũng biết bàn thờ là nơi linh thiêng nên điều tối kỵ nữa là không được kê bàn thờ gần khu vực nhà tắm nhà vệ sinh. Vì nhà tắm, nhà vệ sinh là nơi trút bỏ ô uế, nếu đặt tại đây sẽ không còn không khí tôn nghiêm nữa.

Ban thờ cũng không đặt ở vị trí dưới xà nhà, nếu không có vị trí tốt hơn thì phải làm trần, ngoài ra bên trên không được có máy móc như máy điều hòa, máy hút mùi, loa đài.

Không đặt bàn thờ quá lộ liễu

Không gian thờ cúng cần đảm bảo tính tôn nghiêm, trang trọng. Vì vậy, tuyệt đối không nên để người ngoài bước vào nhà là nhìn thấy hết bàn thờ, bài vị và hình ảnh tổ tiên. Nếu nhà có nhiều tầng, bàn thờ nên đặt ở tầng trên cùng. Phía trên bàn thờ là nóc nhà và bầu trời, không có các phòng ốc khác đè lên.

Phía trước bàn thờ là các gian trang trọng, phía sau là cầu thang hoặc các không gian như sân phơi, kho. Trong trường hợp đặt bàn thờ ở tầng dưới hoặc tầng giữa nên tránh phía dưới bàn thờ là bếp lửa; phía trên là nhà tắm, nhà vệ sinh, giường ngủ hoặc các vật nặng nề đè lên.

Còn đối với nhà chung cư, nếu đặt bàn thờ và phòng khách cùng một mặt bằng thì cần có có vách ngăn hoặc tấm bình phong ngăn cách giữa không gian thờ và phòng tiếp khách. Điều này để tránh các tầm nhìn trực tiếp vào khu thờ tự.

Ánh sáng ở bàn thờ

Phòng thờ của gia đình phải tạo được không khí trang nghiêm, ấm cúng, gần gũi tránh tạo cảm giác lạnh lẽo. Bóng đèn phía trước không nên xung với ban thờ, không nên dùng đèn chiếu.

Phòng thờ thường được bố trí có diện tích nhỏ, do vậy bạn nên chọn những đèn treo nhỏ cho tương xứng với phòng, tránh treo các loại đèn chùm lớn gây mất cân đối. Cần lưu ý là bố trí ánh sáng đèn không được chiếu thẳng vào người ngồi khi hành lễ cúng bái.

Nếu tường sơn của phòng thờ có màu sáng thì không nên lắp nhiều bóng đèn sẽ ảnh hưởng đến tính chất trang nghiêm của nơi thờ cúng. Chỉ nên bố trí khoảng 2 đến 3 loại ánh sáng.

Tường có treo tranh nên bố trí hai đèn âm tường cân xứng hai bên bức tranh.

Bày trí trên bàn thờ

Tùy theo kích thước ngôi nhà, điều kiện sinh hoạt… mà việc bày trí bàn thờ gia tiên khác nhau. Phải tìm hiểu cẩn thận xem bàn thờ gia tiên có mấy bát hương mới là đúng. Thông thường có 1 đến 3 bát hương, bát hương ở giữa thờ chung thần linh thổ địa, bát hương hai bên là thờ gia tiên và bà cô ông mãnh.

Luôn giữ cho bàn thờ sạch sẽ, thông thoáng

Có nhiều người có thói quen cất kỹ đồ đạc ở khoáng trống phía dưới bàn thờ, có gia đình lại đặt bể cá cảnh hoặc đồ điện tử mà không biết rằng như thế sẽ khiến gia chủ bị mất tài sản, tiền bạc như bị lũ cuốn đi vậy.

Nơi thờ cúng cần được lau chùi sạch sẽ và thường xuyên thắp nhang. Không gian đặt bàn thờ phải đủ thông thoáng. Gia chủ không nên đặt bàn thờ quá cao hoặc quá thấp. Bàn thờ đặt quá cao gây khó khăn cho việc thờ cúng, trong khi đó bàn thờ thấp lại thiếu tính trang nghiêm. Trong trường hợp bàn thờ cao phải đảm bảo khoảng cách tới trần không quá gần, tránh quẩn khói và gây ám vàng trần.

Tăng thêm sinh khí cho nơi thờ tự bằng cây xanh
Để tăng thêm sinh khí cho nơi thờ tự, gia chủ có thể bố trí thêm một hoặc hai cây xanh. Nên lựa chọn cây kim tiền, phát lộc hoặc một số loài cây dễ sống. Không nên lựa chọn cây có gai nhọn, khó sống để tránh trường hợp đang trồng thì chết.

Đặt các loài cây mang ý nghĩa tốt gần bàn thờ sẽ giúp tăng thêm sinh khí và tài lộc cho chủ nhà. Nếu gia đình có điều kiện thì có thể tạo một không gian sơn thủy và cây cối cạnh khu vực thờ tự. Điều này gây hiệu ứng tốt nhất khi muốn có nhiều sinh khí tụ tại đây, tạo phước lành cho mọi người sống trong nhà.

Người xưa có câu “Độ sâu của bàn thờ Phật (khám thờ) nhất định phải dài 1 xích 2 thốn (gần bằng 40cm), độ rộng phải là 3 xích thốn 5 phân (từ 120 – 121cm). Chiều sâu biểu thị 12 tháng, chiều rộng biểu thị 365 ngày.

Đó là ngày xưa, khi đất nhà còn rộng rãi và bàn thờ đặt suốt một gian nhà nên có độ rộng và sâu như vậy.

Ngày nay, do nhiều yếu tố nên kích thước ban thờ có sự thay đổi: Loại nhỏ: Sâu 40cm rộng 60cm; Loại trung: Sâu 60cm rộng 80cm (hoặc 120cm); Loại lớn: Sâu 80cm rộng 120cm (hoặc 160cm) .

Về việc đặt ban thờ, bạn phải chú ý tránh 6 điều đại kỵ sau:

1. Bàn thờ sát nhà tắm

2. Bàn thờ đặi ở lối đi

3. Bàn thờ đặt ở vị trí nhìn ra hai hướng sau: Đông Bắc, hướng Tây Nam vì là hai vị trí hướng Ngũ Quỷ.

4. Bàn thờ ở Tây Nam nhìn hướng Đông Bắc; Bàn thờ đặt ở Đông Bắc nhìn hướng Tây Nam; Bàn thờ đặt ở Đông nhìn hướng Tây; Bàn thờ đặt ở Đông Nam nhìn hướng Tây.

5. Bàn thờ dùng gỗ đã dùng rồi

6. Bàn thờ đặt trên nóc tủ; Bàn thờ Thần và Phật có thể để chung, song không nên để bát hương sát nhau; Bàn thờ tổ tiên không nên đặt ở trung tâm nhà, vì sợ hung, bàn tờ Phật có thể đặt ở trung tâm nhà; Bàn thờ tổ tiện và bàn thờ Phật không nên đặt đối nhau trong một gian phòng; Không nên treo ảnh người quá cố cao hơn bàn thờ.

Bảo Nhi (tổng hợp)