Giếng trời xuất hiện đầu tiên ở châu u vào thời kỳ Phục Hưng. Cụ thể là ở các nhà thờ lớn, bảo tàng và đã được cách tân qua thời gian để phù hợp hơn với sự thay đổi về kiến trúc hay nhu cầu sử dụng.

Ngoài chức năng trang trí cho ngôi nhà thêm thẩm mỹ, điều hòa không khí và lấy thêm nguồn sáng tự nhiên vào nhà, giếng trời còn có ý nghĩa lớn về mặt phong thủy. Theo các chuyên gia phong thủy, vị trí bố trí giếng trời là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến đường tiền tài và sức khỏe của các thành viên sống trong nhà.

Do đó, nếu khéo léo vận dụng thuyết ngũ hành trong phong thủy, gia chủ sẽ có thể hài hòa và cân bằng trường khí trong nhà, củng cố sức khỏe và tài chính cho gia đình. Mặt khác, nếu tùy tiện bố trí giếng trời thì sẽ chịu hậu quả nặng nề.

Bố trí giếng trời sai cách sẽ làm ngôi nhà nóng bức, khiến không khí sinh hoạt trong nhà trở nên ngột ngạt.

Mở giếng trời thường để giúp gia chủ thu thêm nhiều ánh sáng, lưu thông không khí vào trong nhà. Tuy nhiên, nếu nhà không quá dài (độ sâu), diện tích nhỏ, đủ ánh sáng và không có phòng bị kẹp giữa thì không nhất thiết bố trí giếng trời ở giữa. Bạn chỉ cần tạo một lỗ thông gió ở nóc buồng thang và thông thiên ở phía sau (kết hợp với sàn nước, sân phơi) là đủ.

Khu vực giếng trời cũng nên là không gian sinh hoạt của gia đình. Theo ý kiến của các nhà thiết kế, cách tốt nhất là kết hợp hành lang với giếng trời để làm khoảng đặt cây xanh, hoặc chỗ nghỉ ngơi vốn rất khó thực hiện được trong điều kiện nhà ống hiện đại.

Giếng trời kết hợp cùng sân chơi.

Đối với nhà có mặt bằng “méo mó”, bạn nên bố trí giếng trời ở các góc không bằng phẳng hoặc góc nhọn để tạo hình vuông vức, vững chắc cho không gian nội thất của ngôi nhà. Ngoài ra, bạn có thể kết hợp với ô trống ở giữa hay bên cạnh cầu thang khi cần tiết kiệm diện tích.

Cách làm này tất nhiên không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập, nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (hỏa sinh thổ) thì khả năng luân chuyển nội khí vẫn tốt và có thể trang trí vách cầu thang thành một trục nhấn toàn nhà.

Bàn ăn kê gần giếng trời tạo thêm cảm giác ấm cúng, thư giãn cho gia đình.

Bố trí ngũ hành cho giếng trời cần quan sát không gian bên cạnh là không gian gì, có đặc tính ngũ hành nào để điều chỉnh và dùng chất liệu cho phù hợp. Với những nhà thấp tầng hoặc chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao thì giếng trời có mái là nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ, vừa tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) vừa không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ bên dưới.

Trường hợp bố trí giếng trời kế bên phòng ngủ, bạn cần chú ý cách bài trí nội thất thiên về tính thủy và mộc. Lời khuyên là nên sử dụng những vật trang trí nhẹ nhàng, có màu tươi sáng.

Những giếng trời để “trơ trọi” hoặc bọc khung sắt quá dày sẽ không tốt bằng những giếng trời để thoáng, sử dụng vật liệu gần gũi với thiên nhiên (thổ, mộc hoặc thủy) và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, có đường nét tạo hình sinh động cũng như biến giếng trời thành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

Trong thiết kế nhà ống hiện nay, người ta thường sử dụng giếng trời làm giải pháp tối ưu để thu hút khí trời và ánh sáng cho các phòng chức năng. Tuy nhiên làm sao để xây dựng được giếng trời vừa hợp phong thủy, vừa đẹp, vừa tiện dụng thì cần phải có nhiều yếu tố.

Giếng trời là nơi đón ánh sáng và gió, vì vậy, giếng trời cũng phải đón được cả khí tốt. Do đó, giếng trời phải hợp phong thủy là điều nên làm. Ngoài việc giếng trời đón được khí tốt thì hình dáng cũng phải hài hòa với ngũ hành tương sinh với ngôi nhà.

Một giếng trời hợp phong thủy là phải được đặt ở những cung tốt, ví dụ nhu cung Tài lộc, Thiên mạng. Giếng trời thì không có hướng cụ thể tuy nhiên, khi đặt giếng trời người ta kiêng không đặt hướng bắc của ngôi nhà.

Việc kết hợp giếng trời và tiểu cảnh phía dưới có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí thu được từ giếng trời sẽ rất tốt.

Giếng trời phải tuân theo luật âm dương

Một vài trường hợp không thể đặt giếng trời ở trung cung thì người ta sẽ đặt ở những cung khác cho hợp phong thủy hơn như: Một ngôi nhà bị xiên thì người ta sẽ thường đặt giếng trời ở góc đó để sửa chữa được góc khuyết này.

Một vài nguyên lý cần lưu ý: Giếng trời phải tuân theo luật âm dương; giếng trời phải tuân theo luật ngũ hành để tương sinh với hình thể ngôi nhà.

Nếu giếng trời đặt ở phòng ăn thuộc mộc thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có mộc và thủy tương sinh; Nếu mở giếng trời tương sinh thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí dạng ống, thẳng đúng mộc sinh hỏa trên đỉnh phải có mái che.

Như vậy, 4 hành còn lại trong ngũ hành đều lấy Thổ làm cầu nối để tăng giảm, qua lại tương tác với nhau bằng cách thông qua vật liệu, màu sắc, đường nét của những không gian trống mà giếng trời là đặc trưng.

Theo đó, cách bố trí nội thất sẽ cân nhắc tính chất ngũ hành để điều chỉnh cho hài hòa. Ví dụ như, 1 cầu thang lượn có hồ nước đặt dưới gầm là dạng Thủy vượng, sẽ khó sử dụng và gây ẩm thấp. Còn nếu đặt hồ nước ấy trong giếng trời, cho nước chảy trên tường, có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống thì Thổ sẽ khắc Thủy vượng, dương sẽ bù âm, giảm được sự tù đọng tối tăm, tăng sự mát mẻ cho không gian.

Giếng trời thường được đặt ở trung tâm của mặt bằng nhà

Gặp dạng nhà mặt bằng méo mó, giếng trời nên đặt vào các góc méo đúng vào hành Hỏa (góc nhọn) để trả lại hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ).

Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang. Cách làm này tất nhiên không thông thoáng bằng giếng trời độc lập, nhưng khi trên nóc cầu thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ) thì khả năng luân chuyển nội khí vẫn tốt và vách cầu thang có thể trang trí thành 1 trục nhấn toàn nhà.

Trường hợp nhà có cầu thang đi về 1 bên và đổi tầng, hoặc dạng cầu thang lệch tầng sẽ tạo thành dạng giếng trời xiên (cũng thuộc hành Hỏa) thuận tiện về tầm nhìn, độ thông thoáng cũng tốt hơn.

Bố trí ngũ hành cho giếng trời cần quan sát không gian bên cạnh là không gian gì, có đặc tính ngũ hành nào để điều chỉnh và dùng chất liệu cho phù hợp.

Với những nhà thấp tầng hoặc chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao thì giếng trời có mái là nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ, vừa tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) vừa không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ bên dưới. Với phòng khách (hành Thổ), đặc tính Thổ của giếng trời còn giúp mở rộng không gian sinh hoạt sang khoảng trống này, nhất là đối với nhà trệt hoặc biệt thự.

Giếng trời bên cạnh phòng ăn

Nếu giếng trời bên cạnh phòng ăn (thuộc Mộc), thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có Mộc và Thủy tương sinh. Nếu mở giếng trời thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí theo dạng ống hút thẳng đứng (Mộc sinh Hỏa) nhưng trên đỉnh phải có mái che để tránh mưa tạt. Có thể dùng mái bằng cách gắn kính lấy sáng hoặc mái dốc nghiêng (Hỏa) để tạo hiệu ứng ống khói hút nhiệt lên cao, không lan tỏa khói mùi sang các phòng khác.

Khi giếng trời kế bên phòng ngủ thì cách bài trí lại thiên về tính Thủy và Mộc bằng cách sự trang trí nhẹ nhàng với màu sắc tươi sáng. Giếng trời để trơ trọi hoặc bọc khung sắt quá dày sẽ không tốt bằng giếng trời để thoáng có vật liệu gần gũi với thiên nhiên (Thổ, Mộc hoặc Thủy) và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, có đường nét tạo hình sinh động cũng có thể biến giếng trời thành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

(Theo Wedo)