Bên cạnh các chú ý phong thủy giúp cầu thang “tụ khí”, một trong những vấn đề không thể quên khi xây dựng là đếm bậc cầu thang. Đây được coi là điều tiên quyết cần nhớ trong thiết kế nhà ống.

Theo đó, cách tính bậc được đếm theo số bước chân lên xuống từ điểm đầu tới điểm cuối của cầu thang trong nhà. Nếu cầu thang có chiếu nghỉ cũng được tính là một bậc. Số bậc thang trong nhà nên rơi vào cung “sinh” trong “sinh, lão, bệnh, tử” là tốt nhất. Tiếp theo là số bậc rơi vào “lão” hoặc “bệnh”. Bậc cầu thang trong nhà cần phải tránh rơi vào chữ “tử”.

Bậc đầu tiên là Sinh

Bậc thứ hai là Lão

Bậc thứ ba là Bệnh

Bậc thứ tư là Tử

Bậc thứ năm lại là Sinh

Và cứ thế tiếp tục lại là các bậc “Lão”, “Bệnh”, “Tử”,…Như vậy, số bậc thang đẹp trong nhà theo công thức: 4n+1, trong đó “n” là số lần chu kì lặp lại.

Số chu kì Số bậc vào cung Sinh
1 5
2 9
3 13
4 17
5 21
n 4n+1
Tuy vậy, sinh khí quá vượng khiến gia chủ không gánh được sẽ hóa thành sát khí. Chẳng hạn như nếu ngôi nhà có năm tầng mà chủ nhà bố trí cả bốn cầu thang đều có 21 bậc để vào cung “Sinh” thì sẽ “Tử”. Trên đời nếu đã có “Sinh” thì sẽ có “Tử”. Nếu đếm tổng số các bậc thang của cả năm tầng trong nhà sẽ là 84 bậc – nơi vào cung “Tử”.

Cầu thang kín đảm bảo an toàn cho trẻ nhỏ trong nhà

Ngoài số bậc cầu thang, chủ nhà nên kết hợp cả với các tính toán thông số trong xây dựng để đạt được sự thoải mái nhất trong khi sử sử dụng. Một cầu thang được xem là đủ tiêu chuẩn là phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn:

– Kích thước: Rộng 0,9 – 1,2 mét

– Độ dốc của cầu thang quyết định bởi tỷ lệ chiều cao và chiều rộng của bậc thang, có quan hệ mật thiết với khoảng rộng của bước đi, được tính bằng công thức 2h + b = 600 mm (trong đó h là chiều cao bậc thang; b là chiều rộng bậc thang). Trong các công trình kiến trúc, độ cao của bạc thang trong nhà thường từ 150 đến 180 mm, bề rộng mặt bậc cầu thang tương ứng từ 240 đến 300 mm.

– Chiều cao của lan can thông thường là 900mm

Cầu thang hở ở các bậc khiến các nguồn vượng khí sẽ bị phân tán, không chạy theo dòng xuyên suốt lên các phòng tầng trên.

Nhận định hiện trạng

Nhà càng dài và hẹp càng khó xoay xở, đặc trưng của nhà ống là không gian mỗi nhà (trừ nhà ở góc đường) luôn bị kẹp giữa hai bức tường, nhất là gặp nhà bên cạnh cao hơn, hình thành một loại trường khí mà phong phủy gọi là “vùng sơn xuyên”. Vùng này tạo nên hiện tượng gió hút – gió lùa khá mạnh, kèm theo bụi, tạo vùng xoáy ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người cư ngụ. Vì vậy, đa phần trong các ngôi nhà ống xưa (ví dụ tại các khu phố cổ Hà Nội, Hội An…) luôn có rất nhiều giếng trời hoặc sân trong (thiên tỉnh) để cân bằng âm dương. Mặt khác, nhà ống xưa tuy dài nhưng không xây cao và cấu trúc mái cũng như vị trí mái các nhà khác nhau tạo nên khả năng hút gió tốt và đưa ánh sáng vào sâu trong nhà nhờ các cửa trời.

Tùy theo chiều dài và chiều cao của nhà mà quyết định số lượng cũng như kích thước giếng trời, tối thiểu cũng phải có một giếng trời giữa và một giếng trời sau (ảnh bên). Nếu nhà có lầu, phần trên và mái có thể nối với nhau bằng thiên kiều (cầu đi lại trên cao), cầu thang nên bố trí theo chiều dọc nhà để tiết kiệm diện tích. Sử dụng thêm gương phản chiếu cũng giúp không gian rộng ra và phản hồi lại các xung sát khi lên xuống cầu thang.

Ngăn chia

Dù đã có sân trong nhưng nếu thường mở cửa thông suốt từ trước ra sau cũng khiến luồng khí mạnh hút vào gây bất lợi. Ngược lại, ngăn chia nhà theo kiểu “chặt khúc” thành từng phòng bít bùng cũng làm mất tác dụng của giếng trời, trong nhà ngột ngạt mà gió lại vẫn lùa mạnh dọc theo những lối đi dài hun hút. Do vậy, cần tạo lối đi và dẫn gió theo kiểu uốn lượn, tránh các tầm nhìn xuyên thấu từ ngoài vào nhà bằng cách dùng các dạng bình phong như tường thấp, tấm che, chậu cây… (hình trên). Nên bố trí các không gian sinh hoạt chung xen giữa các không gian riêng (phòng ngủ) để tạo luồng di chuyển có rộng có hẹp, có đóng mở về không gian.

Đối với nhà ống có hai mặt tiền, có thể dùng phần ban công trên lầu làm khoảng đệm ngăn nắng nhưng vẫn lấy gió tốt. Giếng trời lúc này không cần thiết mà nên mở hàng loạt cửa sổ hông kết hợp lam che nắng, ban công hay bồn hoa tùy theo hướng cụ thể nhằm tăng sự đối lưu với môi trường bên ngoài