Quan niệm trong phong thủy thì cho rằng bàn thờ gia tiên chính là nơi linh khí quy tụ, là chỗ để người trên dương thế liên hệ với người đã khuất. Từ đó có thể thấy, khí trường của ban thờ ảnh hưởng rất lớn đến người trong nhà. Ban thờ gia tiên sắp đặt đúng cách không chỉ khiến người đã khuất an định mà ở lại coi sóc phù hộ gia đình, nên đặt bàn thờ gia tiên ở đâu cũng có những quy tắc nhất định.

Không nên đặt bàn thờ ngược hướng nhà

Nếu đặt bàn thờ gia tiên ngược với hướng nhà có thể gây âm dương tương phản, dễ gây bất trắc, nô bộc phản bội hoặc con cái không hiếu thuận, tài vận và gia vận bị ảnh hưởng, hoặc nghiêm trọng hơn là không có được con nối dõi.

Theo phong thủy, đặt bàn thờ cần phải “tọa cát hướng cát” tức là nằm ở vị trí tốt và nhìn ra hướng tốt so với tuổi của gia chủ. Cần phải xem hướng bàn thờ hợp tuổi chuẩn phong thủy.

Thế nên cần đặt hướng bàn thờ căn cứ với mệnh gia chủ: tức là gia chủ mệnh Đông tứ trạch sẽ đặt bàn thờ hướng vào một trong các hướng Khảm, Tốn, Chấn, Ly. Nếu là mệnh Tây thì bàn thờ phải hướng vào Đoài, Càn, Cấn, Khôn.

Bên cạnh đó cần chú ý một số điều sau:

– Không đặt bàn thờ nhìn ra hướng Ngũ quỷ: Đông Bắc, hướng Tây Nam.

– Không đặt bàn thờ ở hướng Tây Nam nhìn ra hướng Đông Bắc.

– Không đặt bàn thờ ở Đông Bắc nhìn hướng Tây Nam.

Ban thờ thần phật thì nên đặt ở hướng chính hoặc quay bên trái, bên phải. Ban thờ gia tiên tốt nhất nên đặt ở tầng một, gian chính giữa nhà, quay ra cửa lớn để khi vừa mở cửa vào đã nhìn thấy gia tiên, tiện bề chăm sóc.

Không đặt bàn thờ ở lối đi lại

Vị trí đặt bàn thờ gia tiên phải là nơi yên tĩnh, thanh tịnh, do đó, gia chủ cũng không nên đặt bàn thờ gần lối đi lại. Nếu đặt tại lối đi lại sẽ mất đi sự thanh tịnh nơi bàn thờ và làm gia đình ít có may mắn, tài lộc.

Tránh kê bàn thờ có hướng trực tiếp với cửa ra vào

Theo phong thủy bàn thờ, nếu đặt bàn thờ hướng trực tiếp với cửa ra vào sẽ làm thoát khí khiến chủ nhà không gặp may mắn, làm mất khí lành. Trong trường hợp diện tích ngôi nhà khiêm tốn, bàn thờ nhìn thẳng với lối cửa vào hoặc đặt tại vị trí mà nhiều người quan sát và nhòm ngó thấy, cần phải làm rèm che lại phía trước và hai bên.

Tránh kê bàn thờ gần nhà tắm, nhà vệ sinh

Ai cũng biết bàn thờ là nơi linh thiêng nên điều tối kỵ nữa là không được kê bàn thờ gần khu vực nhà tắm nhà vệ sinh. Vì nhà tắm, nhà vệ sinh là nơi trút bỏ ô uế, nếu đặt tại đây sẽ không còn không khí tôn nghiêm nữa.

Ban thờ cũng không đặt ở vị trí dưới xà nhà, nếu không có vị trí tốt hơn thì phải làm trần, ngoài ra bên trên không được có máy móc như máy điều hòa, máy hút mùi, loa đài.

Không đặt bàn thờ quá lộ liễu

Không gian thờ cúng cần đảm bảo tính tôn nghiêm, trang trọng. Vì vậy, tuyệt đối không nên để người ngoài bước vào nhà là nhìn thấy hết bàn thờ, bài vị và hình ảnh tổ tiên. Nếu nhà có nhiều tầng, bàn thờ nên đặt ở tầng trên cùng. Phía trên bàn thờ là nóc nhà và bầu trời, không có các phòng ốc khác đè lên.

Phía trước bàn thờ là các gian trang trọng, phía sau là cầu thang hoặc các không gian như sân phơi, kho. Trong trường hợp đặt bàn thờ ở tầng dưới hoặc tầng giữa nên tránh phía dưới bàn thờ là bếp lửa; phía trên là nhà tắm, nhà vệ sinh, giường ngủ hoặc các vật nặng nề đè lên.

Còn đối với nhà chung cư, nếu đặt bàn thờ và phòng khách cùng một mặt bằng thì cần có có vách ngăn hoặc tấm bình phong ngăn cách giữa không gian thờ và phòng tiếp khách. Điều này để tránh các tầm nhìn trực tiếp vào khu thờ tự.

Ánh sáng ở bàn thờ

Phòng thờ của gia đình phải tạo được không khí trang nghiêm, ấm cúng, gần gũi tránh tạo cảm giác lạnh lẽo. Bóng đèn phía trước không nên xung với ban thờ, không nên dùng đèn chiếu.

Phòng thờ thường được bố trí có diện tích nhỏ, do vậy bạn nên chọn những đèn treo nhỏ cho tương xứng với phòng, tránh treo các loại đèn chùm lớn gây mất cân đối. Cần lưu ý là bố trí ánh sáng đèn không được chiếu thẳng vào người ngồi khi hành lễ cúng bái.

Nếu tường sơn của phòng thờ có màu sáng thì không nên lắp nhiều bóng đèn sẽ ảnh hưởng đến tính chất trang nghiêm của nơi thờ cúng. Chỉ nên bố trí khoảng 2 đến 3 loại ánh sáng.

Tường có treo tranh nên bố trí hai đèn âm tường cân xứng hai bên bức tranh.

Bày trí trên bàn thờ

Tùy theo kích thước ngôi nhà, điều kiện sinh hoạt… mà việc bày trí bàn thờ gia tiên khác nhau. Phải tìm hiểu cẩn thận xem bàn thờ gia tiên có mấy bát hương mới là đúng. Thông thường có 1 đến 3 bát hương, bát hương ở giữa thờ chung thần linh thổ địa, bát hương hai bên là thờ gia tiên và bà cô ông mãnh.

Luôn giữ cho bàn thờ sạch sẽ, thông thoáng

Có nhiều người có thói quen cất kỹ đồ đạc ở khoáng trống phía dưới bàn thờ, có gia đình lại đặt bể cá cảnh hoặc đồ điện tử mà không biết rằng như thế sẽ khiến gia chủ bị mất tài sản, tiền bạc như bị lũ cuốn đi vậy.

Nơi thờ cúng cần được lau chùi sạch sẽ và thường xuyên thắp nhang. Không gian đặt bàn thờ phải đủ thông thoáng. Gia chủ không nên đặt bàn thờ quá cao hoặc quá thấp. Bàn thờ đặt quá cao gây khó khăn cho việc thờ cúng, trong khi đó bàn thờ thấp lại thiếu tính trang nghiêm. Trong trường hợp bàn thờ cao phải đảm bảo khoảng cách tới trần không quá gần, tránh quẩn khói và gây ám vàng trần.

Tăng thêm sinh khí cho nơi thờ tự bằng cây xanh
Để tăng thêm sinh khí cho nơi thờ tự, gia chủ có thể bố trí thêm một hoặc hai cây xanh. Nên lựa chọn cây kim tiền, phát lộc hoặc một số loài cây dễ sống. Không nên lựa chọn cây có gai nhọn, khó sống để tránh trường hợp đang trồng thì chết.

Đặt các loài cây mang ý nghĩa tốt gần bàn thờ sẽ giúp tăng thêm sinh khí và tài lộc cho chủ nhà. Nếu gia đình có điều kiện thì có thể tạo một không gian sơn thủy và cây cối cạnh khu vực thờ tự. Điều này gây hiệu ứng tốt nhất khi muốn có nhiều sinh khí tụ tại đây, tạo phước lành cho mọi người sống trong nhà.

Từ xa xưa, việc dâng hoa cúng lên bàn thờ gia tiên vào các ngày lễ chạp (Rằm, mùng Một) và thờ phụng tâm linh… là tập tục lâu đời, thể hiện tấm lòng thành kính một cách thanh khiết. Nhưng không phải loài hoa nào cũng thích hợp để dâng cúng lên ban thờ gia tiên cũng như Thần, Phật.

1. Ý nghĩa dâng hoa lên ban thờ gia tiên, thờ Phật

Từ xa xưa, việc dâng hoa cúng lên bàn thờ gia tiên vào các ngày lễ chạp (Rằm, mùng Một) và thờ phụng tâm linh… là tập tục lâu đời, thể hiện tấm lòng thành kính một cách thanh khiết. Dâng hoa cũng tức là dâng những điều thiện lành, tốt đẹp làm được trong cuộc sống lên chư Phật, Thánh, gia tiên là hành động thành kính, bày tỏ lòng biết ơn dù giá trị vật chất không nhiều.

Với riêng phật tử, hoa là nhân, sau đó cho ra quả. Cúng hoa thể hiện cho việc tu nhân, tích đức. Nếu hoa đẹp sẽ cho ra quả ngon, mỗi khi nhìn thấy hoa là nhớ đến làm điều thiện, tu nhân để tương lai nhận được thiện quả.

2. Nên cúng loài hoa nào trên ban thờ?

Trên bàn thờ gia tiên: Có thể cúng hoa cúc, hoa hồng hay hoa huệ, hoa sen. Nhưng lưu ý, không nên chọn bông hoa cúc hay hoa hồng nở quá to. Hoa huệ có nhiều loại, nhiều màu nhưng nên nên chọn huệ ta, màu trắng thuần khiết để cúng.

Trên bàn thờ Phật: Nên dùng hoa sen (loài hoa có thể dùng được cả ở bàn thờ gia tiên và bàn thờ Phật). Ngoài ra, hoa mẫu đơn cũng thích hợp để dâng cúng bàn thờ Phật.

Lưu ý: Khi dâng cúng hoa, nên chọn loài hoa đẹp, tên đẹp và mang ý nghĩa đẹp. Về cơ bản, bày hoa trên bàn thờ gia tiên và Phật là như nhau. Nhưng nên chọn hoa có màu vàng hoặc đỏ là màu tượng trưng cho nhà Phật như cúc, hồng đỏ, sen… để dâng lên bàn thờ Phật. Ngoài ra, mỗi lọ hoa cúng trên bàn thờ gia tiên chỉ nên dùng hoa một màu để tạo sự trang nghiêm.

3. Không nên cúng loài hoa nào trên ban thờ?

– Hoa ly: Loài hoa này có màu sắc rực rỡ, hương thơm nồng, không thích hợp để dâng lễ Phật. Nhưng có thể dâng gia tiên hoặc nơi thờ Thánh (nhất là nơi thờ thánh Mẫu). Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, không nên dùng hoa ly trên bàn thờ gia tiên vì nó mang ý nghĩa là ly tán, chia ly.

– Hoa phong lan: Tuy loài hoa này đẹp, bền được nhiều người mua cắm ban thờ, nhưng dâng Phật không nên dùng phong lan, vì có nhiều màu rực rỡ, thêm nữa, chữ “phong” gần nghĩa với chữ phong tình, phóng túng.

– Hoa lan móng rồng (phía Nam gọi là lan cua): Tuy thơm nhưng không dùng để thờ cúng bởi cánh hoa giống móng rồng và tên gọi cũng không đẹp.

– Hoa đại (hay còn gọi là hoa sứ, chăm-pa): Loài hoa này thơm, màu đẹp, nhưng không dùng cúng trên bàn thờ vì giống bộ phận sinh dục nữ. Còn theo tích Lào liên quan đến chuyện tình yêu trai gái nên cũng không dùng.

Lưu ý: Có những loài hoa không được dâng cúng cả khi lễ Phật, thánh và gia tiên như: hoa nhài tuy là biểu tượng trong sạch, tinh khiết nhưng trong dân gian là loại hoa không đứng đắn, hay gặp nghịch cảnh (như tích “hoa nhài cắm bãi cứt trâu”).

Hoa cúc áo (hoa cứt lợn), tuy bông hoa xinh xắn, màu đẹp, chữa bệnh rất tốt, nhưng chỉ cắm chơi được chứ không thể đặt lên ban thờ nơi có thần linh và gia tiên bởi cái tên của nó không đẹp.

Cúc vạn thọ có màu vàng tươi tắn, tên hay ngụ ý sự may mắn và thịnh vượng. Nhưng ở nhiều địa phương lại không đưa lên ban thờ vì cho rằng nó có mùi hôi.

Ngoài ra, hoa râm bụt có màu đỏ, bông đẹp nhưng không dùng thờ cúng vì có chữ “râm” đằng trước. Hoa phù dung tuy tên đẹp nhưng mau tàn, có tích liên quan đến sự đau buồn, cần tránh đặt lên ban thờ.

An Nhiên